Bubuka
Di tengah kamekaran jaman jeung téknologi, basa Sunda beuki jarang kadéngé dina kahirupan sapopoé, hususna di kalangan generasi ngora. Loba rumaja nu leuwih remen ngagunakeun basa Indonesia, basa asing, atawa basa gaul dina komunikasi sapopoé. Fenomena ieu mindeng dianggap biasa, sabab dianggap minangka bagian tina parobahan jaman.
Sanajan kitu, numutkeun pamadegan kuring, hal ieu teu bisa dianggap enteng. Basa lain saukur alat komunikasi, tapi ogé mangrupa bagian tina jati diri hiji masarakat. Ku kituna, nalika basa Sunda mimiti ditinggalkeun, nu sabenerna keur nyanghareupan ancaman lain ngan ukur basana, tapi ogé identitas budaya nu nyangkaruk di jerona.
Eusi
Loba jalma nganggap yén leungitna basa ngan ukur hartina robahna cara komunikasi. Kuring boga pamadegan yén anggapan éta kurang merenah. Basa Sunda nyimpen rupa-rupa ajén budaya, tata krama, jeung cara pandang hirup nu geus diwariskeun ti generasi ka generasi. Dina unggal kecap jeung ungkara, aya nilai nu ngajarkeun kumaha urang silih hormat, silih hargaan, jeung ngajaga hubungan sosial.
Ku sabab éta, ceuk kuring, lamun basa Sunda beuki jarang dipaké, nu leungit lain ngan ukur kecap-kecapna. Urang ogé laun-laun bisa kaleungitan cara mikir jeung nilai budaya nu salila ieu jadi ciri has masarakat Sunda. Moal anéh lamun engké loba generasi ngora nu ngaku urang Sunda, tapi teu pati wanoh kana basa jeung budayana sorangan.
Sababaraha pihak mindeng nyalahkeun globalisasi salaku panyabab utama kaayaan ieu. Tapi numutkeun pamadegan kuring, globalisasi lain musuh nu kudu dipikasieun. Nu jadi pasualan téh nyaéta kurangna kasadaran urang sorangan pikeun ngajaga jeung ngagunakeun basa Sunda dina kahirupan sapopoé. Basa moal leungit lantaran ayana basa séjén, tapi bisa leungit lamun nu boga éta basa eureun makéna.
Dina kaayaan saperti kieu, peran lembaga atikan jadi kacida pentingna. Salah sahiji upaya nu bisa dilakukeun nyaéta ngaliwatan Program Studi Pendidikan Bahasa jeung Sastra Daérah (Sunda) di Universitas Muhammadiyah Kuningan. Kuring yakin, prodi ieu miboga peran strategis dina nyiapkeun generasi nu henteu ngan ukur ngarti kana basa Sunda, tapi ogé mampuh ngajaga jeung ngamekarkeunana sangkan tetep relevan jeung kamekaran jaman.
Ngaliwatan pangajaran basa, sastra, jeung budaya Sunda, mahasiswa dibekelan kamampuh pikeun jadi pendidik, panalungtik, jeung panggerak pelestarian budaya. Ieu ngabuktikeun yén ngamumulé basa Sunda lain ukur tanggung jawab budayawan, tapi ogé tanggung jawab akademisi jeung generasi ngora.
Panutup
Kuring percaya yén basa Sunda lain saukur warisan karuhun nu kudu disimpen dina buku sajarah. Basa Sunda kudu tetep hirup dina paguneman, dina pendidikan, jeung dina kahirupan sapopoé. Sabab nalika hiji basa eureun dipaké ku nu boga dirina sorangan, harita ogé sabagian jati diri masarakatna mimiti ngaleungit.
Ku kituna, ngamumulé basa Sunda lain saukur usaha ngajaga hiji basa, tapi ogé usaha ngajaga saha urang sabenerna. Sabab lamun basa Sunda geus teu nyoara, bisa jadi nu sabenerna keur kaleungitan téh lain basana, tapi urang sorangan.
Ku: Anjany Sanabela Hutami
Mahasiswa Program Studi Pendidikan Bahasa jeung Sastra Daerah Universitas Muhammadiyah Kuningan